Midnam.fo

Fylgiskjal 3

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Danskt

Endamálið

1. Endamálið er, at næmingarnir menna

a)	sítt málsliga, fagurfrøðiliga og søguliga medvit, sína sjálvsfatan, ímyndingarevni og evni síni at skildøma,
b)	hug og evni at lesa fagrar bókmentir og onnur tekstasløg hugaliga, men tó vandaliga
c)	førleika sín at greina, tulka og meta um,
d)	sína fatan av bókmentasøguligu, siðsøguligu og søguligu gongdini, ið hevur havt týdning fyri tann mentanararv, ið finst í Danmark og hinum Norðurlondunum, umframt aðrastaðni,
e)	evni síni at umhugsa málslig fyribrigdi, skrivliga og munnliga.

Undirvísingin

2.1 Høvuðstátturin í lærugreinini er danskir, norðurlendskir og aðrir tekstir, við serligum atliti at nágreinligari og samanfatandi lestri og viðgerð, har mál, søga og fagurfrøði ganga saman í greining, tulking og uppliving. Fjølmiðlatekstir skulu somuleiðis vera umboðaðir. Skrivligi tátturin er partur av undirvísingini.

2.2 Í vavi fevnir tekstalesingin um um leið 250 normalsíður, umframt 4 verk og 2 sjálvlisin verk. Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 5 síður í lesipensum, tó í mesta lagi 40 normalsíður.

2.3 Tekstalesturin fevnir um søguligan lestur og sjálvvaldar lestrartættir, helvt um helvt.

2.4 Undirvísingin í donskum verður løgd soleiðis til rættis, at bygt verður á viðkomandi tættir úr lærugreinini føroyskum 1. árið, og at lærugreinirnar í størst møguligan mun arbeiða saman.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Karmar fyri tekstalestri:

1)	Søguligur lestur:
	Søguligi lesturin fevnir um tekstir frá fornøldini fram til okkara tíð. Við søguliga lestrinum menna næmingarnir evni teirra at uppliva og skilja tilfar í einum søguligum høpi. Søguligi lesturin er settur saman av:
	a)	nýggjastu tíðini,
	b)	ávísum tíðarskeiðum,
	c)	søguliga tekstalestrinum annars.

Við nýggjastu tíðina skilst seinastu 40 árini. Tíðarskeiðið, ið lisið verður, skal liggja framman undan seinastu 40 árunum. Søguligi lesturin annars kann leggjast til rættis annaðhvørt sum evnislestur, har eitt evni frá fornøldini fram til í dag verður viðgjørt, ella við at lesa brot úr søguligu gongdini. Hesi tíðarskeið verða vald og løgd soleiðis til rættis, at bæði nýskapan og framhald í bókmentunum koma týðiliga til sjóndar. Tilsamans skal søguligi lesturin og skipan hansara geva næmingunum vitan um høvuðsrákini í donskum og altjóða bókmentum og mentanarlívi sum heild.

2)	Lestrartættir:
	Arbeitt verður eisini við nøkrum avmarkaðum evnum innan fakøkið, ið næmingar velja í samráð við læraran. Hetta kann annaðhvørt taka støði í øðrum arbeiði hjá flokkinum í lærugreinini, ella í tilfari, ið annars ikki varð komið inn á.

3.2 Tekstalesturin fevnir um:

1)	Verk.
	Sum partur av tekstalestrinum verða lisin í minsta lagi 4 verk. 3 teirra skulu liggja innan fyri bókamentaligu høvuðsbólkarnar: skaldsøga, stuttsøgusavn, yrkingarsavn ella sjónleikur. Hitt fjóðra kann verða innan onkran annan bólk ella tekstaslag. Í minsta lagi eitt av verkunum skal lesast í sambandi við tíðarskeiðslestrurin, eitt skal vera annað norðurlendskt verk enn danskt, annaðhvørt á upprunamáli ella í danskari týðing. Í minsta lagi eitt av verkunum skal vera frá áðrenn 1900.
2)	Ískoytislestur.
	Hvør sær ella í smærri bólkum skulu næmingarnir lesa 2 verk, eitt hvørt lestrarárið. Næmingarnir velja verkini, og lærarin skal góðkenna tey. Ein skrivlig uppgáva verður gjørd um annað av verkunum.
3)	Aðrar norðurlendskar bókmentir.
	Í sambandi við tann tekstalestur, ið nevndur er omanfyri, skulu svenskir og norskir tekstir lesast á upprunamáli. Bókmentir úr øðrum londum í umseting kunnu lesast á øllum økjum. Lesast skulu í minsta lagi 25 normalsíður á svenskum og 25 normalsíður á norskum.

Mál

4.1 Í undirvísingini er málið ein nátúrligur partur av viðgerðini av tekstum. Málslig fyribrigdi og málnýtsla sum heild verða viðgjørd.

4.2 Munnligi tátturin skal framhaldandi menna málførleika næminganna, m.a. við samtalu og upplestri. Næmingarnir skulu hava kunnleika um týdningin av málsliga framburðinum fyri tekstafatan.

4.3 Skrivligi tátturin skal fáa næmingarnar at royna og menna seg í ymsari skriving, frá tí yrkiskenda til tað listarliga. Skrivaðar verða 16 uppgávur (íroknað uppgávur til royndir og til próvtøku) til støddar sum próvtøkuuppgávurnar. Helvtin av uppgávunum eru av próvtøkuslagnum, meðan hin helvtin kann vera aðrar størri ella minni uppgávur. Heruppií er skrivlig viðgerð av einum sjálvlisnum verki eftir ávísum setningi.

5. Teld, herundir elektronisk tekstaviðgerð, er partur av undirvísingini.

Høvuðsuppgávan

6.1 Í høvuðsuppgávuni skal næmingurin seta seg inn í eitt sjálvvalt evni og sýna evni til sjálvstøðugt at bera øðrum tað innlit, hann hevur ognað sær.

6.2 Evnið í uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar hjá lærugreinini. Evnið kann vera framhald av tilfari, sum er gjøgnumgingið í flokkinum, men tær brúktu bókmentirnar mugu ikki hava verið nýttar í undirvísingini.

6.3 Dømingin verður grundað á eina heildarmeting av, hvussu næmingurin hevur greitt frá týdningarmestu táttunum í valda evninum, og hvussu uppgávutilfarið verður skipað, viðgjørt og lagt fram.

Próvtøkan

7.1 Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

7.2 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum ólisnum og einum lisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 60 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

7.3 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 100 normalsíður umframt 2 verk. Norskir og svenskir tekstir skulu vera umboðaðir. Ongin stuttur tekstur telur meiri enn 4 normalsíður. Próvtakararnir verða próvhoyrdir í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Próvhoyrarin velur ólisna tekstin, sum kann vera upp til 8 normalsíður til longdar. Rithøvundur og útgávuár skulu vera tilskilað, og um neyðugt orðafrágreiðingar. Er talan um brot úr longri teksti, skal stuttur samandráttur vera. Próvtøkupensum skal vera javnt umboðað í próvtøkuspurningunum.

7.4 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

7.5 Próvtakarin fær lisnan og ólisnan tekst við sær inn til fyrireikingar. Próvtakarin fær próvtøkuspurningin skrivliga, umframt reint, vælprentað eintak av lisnum og ólisnum teksti. Í fyrireikingarhølinum er næminginum loyvt at hava við sær egnar uppskriftir, allar bøkur og alt tilfar, sum hevur verið brúkt í undirvísingini. Í fyrireikingarhølinum skulu hesar orðabøkur vera til taks: Føroysk-donsk orðabók, Donsk-føroysk orðabók, Nudansk Ordbog, fremmedordbog umframt hóskandi uppslagsbøkur. Undir próvhoyringini kunnu sum stuðul undir framløguni brúkast uppskriftir gjørdar í fyrireikingartíðini, men beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

7.6 Próvhoyringin tekur støði í einari framløgu hjá próvtakaranum og fer fram sum ein samtala á donskum millum próvtakara og próvhoyrara. Í próvhoyringini skal próvtakarin vísa evni síni at greina og tulka tekstin og draga fram aðaltættirnar í tekstinum, harumframt skal próvtakarin eisini duga at seta tekstin inn í eitt mentanarligt, samfelagsligt ella tíðartongt høpi.

7.7 Givið verður 1 próvtal fyri munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting. Í metingini skal størri dentur leggjast á evni próvtakarans at viðgera ólisna tekstin.

8.1 Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar. Próvtakarin kann velja millum fleiri uppgávur, grundaðar á ymiskt tilfar.

8.2 ²⁾ (Strikað).

8.3 Próvtøkan skal vísa evnini hjá próvtakaranum at orða seg greidliga á donskum máli um samansett fyribrigdi. Harafturat skal dentur leggjast á evni próvtakarans at leggja tilfarið til rættis, at próvføra og bera fram vitan, royndir og upplivingar.

8.4 Givið verður 1 próvtal fyri skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Miðnámsskúlin í Suðuroy
FO-950 Porkeri
Tlf: 614201
Fax: 372950
Send okkum teldupost