Fylgiskjal 9
Juli 1996
Studentaskúlakunngerðin
Fiskivinna
1. Endamálið er,
|
a) |
at næmingarnir fáa
grundleggjandi innlit í tey náttúru- og samfelagsviðurskifti, sum hava
týdning fyri fiski- og alivinnuna í Føroyum |
|
b) |
at næmingar gerast førir fyri
vandaliga at meta um upplýsingar, sum hava við fiski- og alivinnuna at gera,
og at taka støðu til sjónarmið í dagliga kjakinum |
|
c) |
at næmingarnir fata
fortreytirnar í hugburðinum hjá teimum, sum starvast í vinnuni, og teimum,
sum skulu leggja ein langtíðar fiskivinnupolitikk til rættis, soleiðis at
næmingarnir læra at nýta sína vitan at taka støðu til spurningar og
trupulleikar í fiski- og alivinnuni. |
Undirvísingin
2.1 Undirvísingin er
býtt sundur í 6 høvuðsøki, sum øll skulu viðgerast. Fakliga dygdin verður
tryggjað við, at farið verður gjølla um í minsta lagi 4 av høvuðsøkjunum. Ein
verkætlan, sum fevnir um minst tvey høvuðsøki, kann gerast.
¨
2.2 Í undirvísingini
skal serstakur dentur leggjast á føroysk fiskivinnuviðurskifti og
fiskivinnuspurningar. Tó kunnu útlendsk og millumtjóða viðurskifti viðgerast,
har tey økja um fatanina.
2.3 Sum ein nátúrligur
partur av undirvísingini, kann virksemið uttan fyri skúlan fevna um vitjanir á
virkjum, skipum og stovnum.
2.4 Í undirvísingini
skulu dagsins mál eiga innivist.
2.5 Næmingarnir skulu
læra at viðgera lærugreinina bæði munnliga og skrivliga. Lærarin kann bæði lata
næmingarnar gera eitt ávíst tal av starvsstovuroyndum og virkisvitjanum við
tilhoyrandi frágreiðingum og lata næmingarnar loysa skrivligar uppgávur í
sambandi við høvuðsøkini í undirvísingini, umframt at ein verkætlan kann
gerast. Í øllum førum skal lærarin meta um og gera viðmerkingar til skrivligu
avrikini.
3.1 Undirvísingin
fevnir um hesi øki:
|
1) |
Lív og umhvørvi |
|
|
Í undirvísingini skal kunnast um
djóra- og fiskaskipanina við serligum denti á teir bólkar, sum beinleiðis
ella óbeinleiðis hava týdning fyri fiskiskap. Næmingarnir skulu duga at nýta
ein fiskagreingarlykil. Kropsbygnaðurin og lívsvirkið hjá einum vanligum
fiskaslag skal viðgerast saman við krøvunum hjá fiskum til umhvørvið. Í
vistfrøði skulu havevnafrøðilig viðurskifti sum t.d. hiti, salt, føðslusølt
og súrevni verða viðgjørd við serligum atliti at viðurskiftunum í havinum.
Harumframt skulu hesi evni verða nágreiniliga lýst og viðgjørd: Brutto- og
nettoframleiðsla, føðiketur og føðinet, evnisringrásin og orkustreymurin. Í
hesum sambandi skal ávirkanin av umhvørvisdálking á vistskipanina eisini
viðgerast við høvuðsdenti á dálking við plantu- og skordjóraeitri,
lívfrøðiligari dálking, dálking við tungmetalum og oljudálking. |
|
2) |
Fiskifrøði og stýring |
|
|
Arbeiðsøkið hjá fiskifrøðingum
og innsavnan av tilfari til fiskifrøðiligt ráðgevingarabeiði skal lýsast við
denti á forsagnir um tilgongd, vakstrar- og aldursgreiningar. Í hesum
sambandi verða yngul- og yvirlitstrolingar tiknar við í undirvísingina.
Stovnshugtakið og hvussu støddin á einum stovni verður ávirkað av náttúru- og
fiskiávum skal viðgerast við dømum úr føðiketuni. Næmingarnir skulu í
høvuðsheitum skilja endamálið og framferðarháttin við hesum
stovnsmetingarhættum: VPA-kanningar (útroknað við prosentum), merkiroyndir og
ekkointegratormátingar. Galdandi reglur fyri stýring av fiskiskapinum undir
Føroyum skulu lýsast gjølla, og undirvísingin skal fevna um búskaparliga og
lívfrøðiliga stýring av fiskiskapinum. Arbeiðsøkið hjá
Fiskiveiðueftirlitinum. Millumlanda fiskifrøðilig ráðgeving verður lýst við
arbeiðsgongdini hjá altjóða ráðnum fyri havrannsóknir (ICES). |
|
3) |
Streymviðurskifti -
fiskileiðir, fiskirættindi og fiskiflotin |
|
|
Í undirvísingini skulu
næmingarnir fáa kunnleika til dýpi og botnviðurskifti og duga at meta um
týdningin av hesum fyri fiskiskap. Kunnast skal eisini um høvuðsstreymarnar í
landnyrðingspartinum av Atlantshavi, serliga Føroyaøkið, og um
sjóarfalsstreymar. Næmingarnir skulu duga at rokna streym eftir álmanakkanum
og meta um rákið eftir streymtalvu. Í undirvísingini skal kunnast um
fiskiskapin undir Føroyum hjá føroyingum og útlendingum. Somuleiðis skulu
broytingar í veiðu og fiskileiðum hjá føroyska fiskiskipaflotanum viðgerast.
Galdandi fiskiveiðusáttmálar við onnur lond. Høvuðssløgini av reiðskapi skulu
viðgerast og bólkast eftir, hvussu tey virka. Tey vanligastu sløgini av
staðfestingartólum og leitingartólum skulu kennast, og kunnast skal um
meginreglurnar í virkisháttinum. Samansetingin í føroyska fiskiskipaflotanum
skal viðgerast við atliti til fiskileiðir, reiðskap og rakstur. |
|
4) |
Virking av fiski |
|
|
Í undirvísingini skal kunnast um
framleiðslugongdina umborð á fiskiskipum, útróðrarbátum og fiskavirkjum.
Næmingarnir skulu kenna framleiðslugongdina av høvuðsvørubólkunum. Teir skulu
eisini gera útrokningar við atliti til, hvussu rávøruprísur, ymiskir
kostnaðir, úrtøka, rakstrarfígging og søluprísur ávirka búskapin hjá
fiskavirkjum. Í undirvísingini um aling skal framleiðslugongdin lýsast frá
lívfiski til alifiskurin er klárur at fara á marknaðin. Næmingar skulu
kunnast um galdandi reglur á aliøkinum, og teir skulu gera útrokningar av
rakstrinum í alivinnuni. Við atliti at longu framleiðslutíðini skal tørvurin
á rakstrarfígging og neyvari fíggjarstýring lýsast. Hagreiðing av fiski
umborð og á landi skal setast í samband við tær broytingar, sum henda í
fiskinum, tá hann doyr, verður viðgjørdur og goymdur. Týdningurin av fiski
sum matvøra skal viðgerast og greitt verður frá um vørusamanseting og
vørumenning. Kunnast skal um kunda- og myndugleikakrøv til fiskavirking.
Eisini skal kunnast um galdandi reglur á framleiðsluøkinum. |
|
5) |
Búskap, marknaðarføring og
søla |
|
|
Tann samfelagsligi týdningurin
av fiski- og alivinnuni verður lýstur við t.d. hagtølum um framleiðslu,
útflutning og lønarkostnaðir. Kunnast skal um útflutningin til tey
týdningarmestu keyparalondini. Handilsavtalur við høvuðsmarknaðir skulu
viðgerast við atliti at menningarmøguleikum og forðingum. Marknaðurin skal
lýsast við støði í viðurskiftum, sum ávirka útboð og eftirspurning eftir
fiski. Lýst verður, hvussu søla av fiski í Føroyum er skipað við sølu millum
skip og virki. Í hesum sambandi skal uppboðssølan eisini lýsast. Kunnast skal
um sølu millum skip, virki og sølufeløg. Søla av rávørum og hálvvirkaðum
vørum til virkismarknaðin og lidnum vørum til brúkaramarknaðin skal lýsast
nágreiniliga við atliti at skiftisrøð, marknaðarføring, vørumenning og
marknaðarmenning. Í hesum sambandi skal eisini greiðast frá um sølu av feskum
vørum og vørum, sum halda sær longur. Virkisøkið hjá útlendskum uppboðssølum
og fiskamarknaðum skal lýsast. |
|
6) |
Felagsviðurskifti og
trygdarskipanir |
|
|
Greitt verður í stuttum frá
feløgunum, sum hava samband við fiskivinnuna, og sáttmálin millum Føroya
Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag verður viðgjørdur. Tey nýggjastu
hýrutølini fyri teir ymsu skipabólkarnar verða viðgjørd og sammett við
lønarlagið á landi, og næmingarnir skulu fara ígjøgnum dømi um avrokningar
til manningina. Undirvísingin leggur dent á at lýsa almennar stuðuls- og
trygdarskipanir til útróðrarbátar, skip og manning. |
|
7) |
Valfría verkætlan |
|
|
Næmingarnir kunnu, saman við
læraranum, velja at gera eina verkætlan innan fyri eitt av teimum kravdu
kjarnuøkjunum. Arbeitt verður vanliga í bólkum, og arbeiðið endar við eini
skrivligari frágreiðing. |
4.1 Hildin verður ein
munnlig próvtøka við fyrireiking. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og
tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða
próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.
4.2 Fyri næmingar, ið
fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum
lesipensum umframt møguligar starvsstovufrágreiðingar, sum hoyra til. Uppgivna
tilfarið verður skipað eftir økjum, soleiðis at nomið verður við øll økini. Av
hesum skulu 4 viðgerast nágreiniliga. Um verkætlan er gjørd, er hon partur av
próvtøkupensum.
4.3 Fyri sjálvlesandi
og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað
sama sum lesipensum umframt kravt royndararbeiði og starvsstovufrágreiðingar.
Um verkætlan er gjørd, er hon partur av próvtøkupensum.
4.4 Próvtakarin fær
ein próvtøkuspurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari
undirspurningar. Við próvtøkuspurninginum skulu fylgja kend ella ókend
fylgiskjøl (t.d. talvur, myndir ella tól). Møguliga
ókend fylgiskjøl skulu líkjast tilfarinum, sum er brúkt í undirvísingini.
4.5 Til próvtøkuna eru
hesir hjálparmiðlar loyvdir:
|
1) |
í fyrireikingartíðini: tilfar,
sum hoyrir til próvtøkuspurningin, bøkur og annað tilfar, sum stendur á
skjalinum fyri lesipensum. Harumframt egnar uppskriftir, møguligar
royndarfrágreiðingar og lummaroknari. |
|
2) |
undir próvhoyringini er tað
loyvt próvtakaranum at styðja seg til próvtøkuspurningin og tilfar, sum
hoyrir til próvtøkuspurningin, umframt til uppskriftir gjørdar í
fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki
positivt í dømingini. |
5. Givið verður 1
próvtal fyri munnliga avrikið við støði í einari heildarmeting.
Vælkomin
Alis-Evnafrøði
Miðnámsskúlin í Suðuroy
FO-950 Porkeri
Tlf: 614201
Fax: 372950
Send okkum teldupost